Οι Οδηγίες για τα Πουλιά και Οικοτόπους

Ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα που απασχολούν ΕΕ είναι η συνεχής υποβάθμιση και η απώλεια των φυσικών και ημι-φυσικών οικοτόπων, καθώς και η συνεχής υπονόμευση της βιοποικιλότητας και του πληθυσμού της άγριας ζωής. Ως απάντηση στην αυξανόμενη ανησυχία για τη μείωση των πληθυσμών των άγριων πουλιών στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, όπως ονομαζόταν τότε, υιοθέτησε το παλαιότερο κομμάτι νομοθεσίας της το 1979: την Οδηγία για τα Πουλιά (2009/147/EC), αρχικά 79/409/EEC. Σύμφωνα με την παρούσα Οδηγία, όλα τα Κράτη Μέλη θα πρέπει να ορίζουν τις πλέον κατάλληλες περιοχές για τα είδη πουλιών που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας, καθώς και για άλλα τακτικώς εμφανιζόμενα αποδημητικά είδη, με έμφαση στα υδρόβια πουλιά. Τα είδη που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα αυτό υπόκεινται σε ειδικά μέτρα διατήρησης, επειδή είναι σπάνια, απειλούμενα ή μεταναστευτικά. Αυτές οι περιοχές ονομάζονται Ζώνες Ειδικής Προστασίας, οι γνωστές ΖΕΠ. Το 1992, η νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση εμπλουτίστηκε με την Οδηγία για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ), η οποία προστατεύει την πανίδα, τη χλωρίδα και τους οικοτόπους σε ολόκληρη την ΕΕ.

Οι δύο αυτές Οδηγίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της νομοθεσίας για την προστασία της φύσης στην ΕΕ. Με την Οδηγία για τους Οικοτόπους εισήχθη η έννοια του πανευρωπαϊκού δικτύου των περιοχών προστασίας και διατήρησης της φύσης, που ονομάζεται Natura 2000. Οι ΖΕΠ αποτελούν μέρος του δικτύου αυτού, και μαζί με τις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ- περιοχές που καθορίζονται βάσει της Οδηγίας για τους Οικοτόπους για την προστασία συγκεκριμένων οικοτόπων, χλωρίδας και ειδών εκτός πουλιών) αποτελούν τον κεντρικό άξονα της ΕΕ για τη φύση και τη βιοποικιλότητα.

Η Κύπρος έχει μεταφέρει τις εν λόγω Ευρωπαϊκές Οδηγίες στο εθνικό της δίκαιο: Την Οδηγία για τους Οικοτόπους μέσω του Περί Προστασίας και Διαχείρισης της Άγριας Ζωής Νόμου του 2003 153(I)/2003 και τις τροποποιήσεις του 131(I)/2006 και 131(I)/2012, και την Οδηγία για τα Πουλιά μέσω του Περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πουλιών και Θηραμάτων Νόμου του 2003 152(I)/2003 και τις τροποποιήσεις του μέχρι και την 129(I)/2012. Έχοντας μεταφέρει τις Οδηγίες στο εθνικό της δίκαιο η Κύπρος όρισε 41 Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ – περιοχές  που προτείνονται στην Επιτροπή από το Κράτος Μέλος και μετά την έγκρισή τους μπορούν να χαρακτηριστούν ως ΕΖΔ) και 30 ΖΕΠ (κάποιες από τις οποίες έχουν επικάλυψη με τους ΤΚΣ), από τότε που εντάχθηκε στην ΕΕ το 2004. Συνολικά, υπάρχουν 47 περιοχές Natura 2000, καθώς πολλές από αυτές είναι και ΖΕΠ και ΕΖΔ.
 
Επιπρόσθετες περιοχές έχουν καθοριστεί ως ισοδύναμες με ΖΕΠ στην περιοχή των Δυτικών Βρετανικών Βάσεων του Ακρωτηρίου σύμφωνα με τη Διάταξη της Διοίκησης των Βρετανικών Βάσεων για την Προστασία και Διαχείριση της Φύσης και της Άγριας Ζωής (26/2007) η οποία σε μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζει τον Κυπριακό ανάλογο νόμο.

Προστασία Οικοτόπων

Ο Πτηνολογικός Σύνδεσμος Κύπρου ασκεί πολιτική πίεση για την αποτελεσματική διατήρηση και προστασία των οικοτόπων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ορθή εφαρμογή της διαδικασίας της Δέουσας Εκτίμησης για όλα τα προτεινόμενα σχέδια και έργα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις περιοχές Natura 2000, όπως υπαγορεύεται από το άρθρο 6 της Οδηγίας για τους Οικοτόπους και το άρθρο 16 του Νόμου 153(Ι)/2003 της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στην Κύπρο αυτή τη στιγμή, ως αποτέλεσμα της λανθασμένης χρήσης της διαδικασίας της Δέουσας Εκτίμησης, οι περιοχές Natura 2000 απειλούνται από σχέδια και έργα που εγκρίνονται βάσει μελετών κακής ποιότητας. Ο Πτηνολογικός συνηγορεί για τη σωστή εφαρμογή της Δέουσας Εκτίμησης για τη σωστή αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων σχεδίων και έργων στους στόχους διατήρησης των περιοχών Natura 2000 και την εφαρμογή και την υιοθέτηση διαταγμάτων που κάνουν τα διαχειριστικά σχέδια δεσμευτικά. 

Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά (ΣΠΠ)

Το Πρόγραμμα Σημαντικών Περιοχών για τα Πουλιά του BirdLife International έχει ως στόχο να προσδιορίσει τις βασικές περιοχές για τη διατήρηση των πουλιών σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιώντας τυποποιημένα και αυστηρά επιστημονικά κριτήρια, με στόχο την εξασφάλιση της προστασίας και διαχείρισης των περιοχών αυτών, προς όφελος των πουλιών, της ευρύτερης βιοποικιλότητας και των ανθρώπων.
 

Το Πρόγραμμα Σημαντικών Περιοχών για τα Πουλιά στην Κύπρο

Ο Πτηνολογικός, ως ο εταίρος του BirdLife International στο νησί, έχει ως κύριο στόχο να διασφαλίσει την προστασία των βασικών περιοχών για τα πουλιά του νησιού, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση των πουλιών και της βιοποικιλότητας. Η αποτελεσματική δράση διατήρησης των πουλιών στην Κύπρο μπορεί να αποτελέσει σημαντική συμβολή στην ευρύτερη περιφερειακή και παγκόσμια προσπάθεια για ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας.

Όπως όλοι οι κατάλογοι Σημαντικών Περιοχών για τα Πουλιά που εγκρίνονται από το BirdLife International, η πρακτική σημασία διατήρησης που έχει ο νέος κατάλογος των ΣΠΠ Κύπρου στηρίζεται στη νομικά αναγνωρισμένη σχέση του με σημαντικά διατάγματα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Πουλιά.  Η Οδηγία για τα Πουλιά είναι ένα νομικό εργαλείο για την προστασία των πουλιών το οποίο εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ανάμεσα σε άλλα μέτρα που λαμβάνονται, η Οδηγία προϋποθέτει τη δημιουργία και σωστή διαχείριση ενός συνεκτικού δικτύου Ζωνών Ειδικής Προστασίας για σχεδόν 200 είδη πουλιών, υπο-ειδών ή πληθυσμών που θεωρείται ότι υπάρχει ανάγκη άμεσης δράσης για προστασία τους στην Ευρώπη, καθώς και για όλα τα άλλα μεταναστευτικά είδη πουλιών, ιδιαίτερα τα υδρόβια και για όλους τους υγροτόπους διεθνούς σημασίας γνωστοί ως Περιοχές Ramsar. Μαζί με τις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης που ορίζονται βάσει της Οδηγίας για τους Οικοτόπους, οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας αποτελούν το δίκτυο Natura 2000 των προστατευόμενων περιοχών.

Οι ΣΠΠ της Κύπρου

Ο κατάλογος των ΣΠΠ, όπως επιβεβαιώθηκε από το BirdLife International περιλαμβάνει συνολικά 34 περιοχές οι οποίες καλύπτουν 310.022 εκτάρια (ha) υγροτόπων, δασών, θαμνωδών και γεωργικών οικοτόπων σε ενδοχώρα αλλά και σε παράκτιες περιοχές και χερσονήσους, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τις υψηλότερες κορυφές της οροσειράς του Τροόδους.

Αυτές οι περιοχές είναι καίριας σημασίας για τη διατήρηση συνολικά 44 ειδών και τριών ομάδων ειδών: τα μεταναστευτικά αρπακτικά, τα διαχειμάζοντα υδρόβια και χαρακτηριστικά είδη του μεσογειακού οικοσυστήματος. Τα είδη που περιλαμβάνονται απαντούν στην Κύπρο σε σημαντικούς αριθμούς σε επίπεδο ΕΕ, σε περιφερειακό (ευρωπαϊκό) ή παγκόσμιο επίπεδο, ή και συνδυασμό αυτών. Πρόκειται κυρίως για είδη που θεωρούνται άμεσης προτεραιότητας για δράσεις διατήρησης εντός της ΕΕ (τα οποία βρίσκονται στο παράρτημα I της οδηγίας της ΕΕ για τα Πουλιά), αλλά περιλαμβάνονται επίσης και επιπρόσθετα είδη μεταναστευτικών πουλιών και διαχειμαζόντων ειδών, καθώς και είδη περιφερειακής σημασίας που δεν είναι στο παράρτημα Ι αλλά είναι είδη που εντάσσονται σε ειδικές κατηγορίες διατήρησης (Species of European Conservation Concern - SPEC) όπως έχουν καθοριστεί από το BirdLife International.

Παρακολούθηση ΣΠΠ

Αποτελεσματική δράση για τη διατήρηση της φύσης είναι αδύνατη χωρίς αξιόπιστες πληροφορίες. Η παρακολούθηση των ΣΠΠ είναι απαραίτητη για καλύτερη κατανόηση της κατάστασης στην οποία βρίσκονται οι περιοχές αυτές, για εντοπισμό απειλών, για διασφάλιση έγκαιρης λήψης μέτρων, καθώς και για αξιολόγηση της προόδου που έχει σημειωθεί για την προστασία τους.  Η παρακολούθηση βοηθά επίσης στον εμπλουτισμό και την επικαιροποίηση των δεδομένων για μια περιοχή, και συνεισφέρει στην ευρύτερη κατανόηση των δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα στις ΣΠΠ σε εθνικό επίπεδο.

Η παρακολούθηση είναι βαθιά ριζωμένη στους τομείς δράσης του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου και είναι μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες του οργανισμού στο πλαίσιο της Στρατηγικής του για το 2013 - 2020. Εμπνευσμένος από παρόμοια παραδείγματα άλλων εταίρων του BirdLife International, ο Πτηνολογικός οραματίστηκε τον εμπλουτισμό της συνεχιζόμενης δράσης του για παρακολούθηση, επεκτείνοντας την από παρακολούθηση ειδών πουλιών και σε παρακολούθηση περιοχών, μέσω της δημιουργίας ενός δικτύου εθελοντών που έχουν γίνει οι φύλακες των πιο σημαντικών περιοχών του νησιού για τα πουλιά.

Βιβλίο ‘Important Bird Areas of Cyprus’ 

 

Σχετικά Νέα

Τρία βαριά πλήγματα για τη φύση της Κύπρου: υποσκάπτεται το δίκτυο Natura 2000
Τι είναι το Lady’s Mile πέρα από την καλύτερη παραλία της Λεμεσού, και γιατί τόσος ντόρος;
Τα πάρτι στην παραλία και αυτοί που την “πληρώνουν”

Λάβετε τα νέα μας μέσω e-mail
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο


Τ.Θ. 12026
2340, Λευκωσία, Κύπρος
(+357) 22 455 072

 
Ακολουθήστε μας: