Τα καμένα δάση και φυσικοί βιότοποι χρειάζεται να αφεθούν να αναγεννηθούν από μόνοι τους και να προστατευθούν από άναρχη δόμηση

30 Ιουνίου 2016

Η καταστροφή από τις πρόσφατες πυρκαγιές στην περιοχή Αργάκας – Δάσος Πάφου και στην περιοχή Σολέας, είναι αναμφισβήτητα από τις μεγαλύτερες των τελευταίων δεκαετιών και αποτελεί σημαντική ζημιά για τους οικοτόπους και τα είδη. Εκτιμάται ότι κάηκαν περίπου 10-12 τετραγωνικά χιλιόμετρα περιοχής Natura 2000 ενώ πολλά δασόβια είδη έχουν επηρεαστεί, συμπεριλαμβανομένου και του Αετού Μπονέλλι, του μοναδικού είδους αετού που υπάρχει στην Κύπρο. Πριν 40- 50 χρόνια αυτές οι πυρκαγιές θα ήταν το ίδιο τραγικές αλλά τουλάχιστον οι προοπτικές ανάκαμψης του δάσους θα ήταν ευοίωνες, καθότι η φωτιά είναι και ένα φυσικό στοιχείο του Μεσογειακού οικοσυστήματος. Δυστυχώς, το 2016, λόγω της ανθρωπογενούς αλλαγής του κλίματος, που είναι πλέον μια πραγματικότητα, οι προοπτικές ανάκαμψης του δάσους και των δασωμένων εκτάσεων είναι πολύ πιο περιορισμένες, λόγω της ερημοποίησης. Το δε γεγονός ότι πολλές πυρκαγιές δεν αποτελούν φυσικό στοιχείο, αλλά ασύμβατη παρέμβαση του ανθρώπου επιδεινώνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

Τα δάση που κάηκαν προσφέρουν ανεκτίμητες υπηρεσίες, κατακρατώντας το νερό (δεν είναι τυχαίο ότι ο μόνος υγιής υδροφορέας της Κύπρου είναι κάτω από το Τρόοδος και το Δάσος Πάφου), κατακρατούν και εμπλουτίζουν το έδαφος, ρυθμίζουν το κλίμα, απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα, αποτελούν οικότοπο για τη βιοποικιλότητα (και πολλά ενδημικά είδη της Κύπρου), και προσφέρουν ευημερία και ευεξία στον άνθρωπο. Προσφέρουν δηλαδή ανεκτίμητες οικοσυστημικές υπηρεσίες που σε μεγάλο βαθμό τώρα υποβαθμίστηκαν.

Tα υγιή οικοσυστήματα είναι η καλύτερη εγγύηση που έχουμε για να αντέξουμε και να προσαρμοστούμε στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Για το λόγο αυτό μετά από αυτές τις δύο πολύ καταστροφικές πυρκαγιές πρέπει να εξετάσουμε, πρώτον την αποκατάσταση και αναγέννηση των καμένων περιοχών, και, δεύτερον, το ζήτημα της πρόληψης μελλοντικών πυρκαγιών από αμέλεια και ανθρώπινο λάθος.

Πρώτα, η αποκατάσταση των δασών. Πολλά έχουν ειπωθεί και γραφτεί για ‘ταχεία αναδάσωση’ και άλλα παρόμοια. Τα φυσικά οικοσυστήματα δεν λειτουργούν όμως με αυτό τον τρόπο. Στην πραγματικότητα, το πιο σημαντικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε, είναι να μην κάνουμε τίποτα και να δώσουμε χρόνο στο οικοσύστημα να ανακάμψει. Οι καμένες περιοχές πρέπει να προστατευθούν, σε σημείο αποκλεισμού σχεδόν, έτσι ώστε να σταματήσουν οι άνθρωποι να κλέβουν το καμένο ξύλο και τυχόν μηχανικές παρεμβάσεις θα πρέπει να απαγορεύονται με κάθε κόστος. Δεν πρέπει να ανοίξουν δρόμοι, ούτε να γίνουν σημαντικές αντιδιαβρωτικές παρεμβάσεις, ούτε και να γίνουν σημαντικά και επεμβατικά αντιπλημμυρικά έργα, καθώς όλα αυτά μπορεί να επιταχύνουν τη διάβρωση του εδάφους. Το πιο σημαντικό πράγμα μετά από μια πυρκαγιά είναι να μην σπάσει η σύσταση του χώματος και να μην επιταχυνθεί η απώλεια του εδάφους και η διάβρωση. Τα μεσογειακά οικοσυστήματα ανακάμπτουν από μόνα τους μετά τις πυρκαγιές, αλλά αν το έδαφος έχει χαθεί, τότε τα φυτά δεν μπορούν να ριζώσουν πια. Η πολιτική του Τμήματος Δασών συγκλίνει με αυτή την κατεύθυνση και θα πρέπει το Τμήμα να ηγηθεί της διαδικασίας. Οι εθελοντές μπορούν να είναι χρήσιμοι κυρίως για τη φύλαξη της περιοχής από ανεπιθύμητες παρεμβάσεις ή από κλοπές καμένου ξύλου. Η αναδάσωση παίρνει πολύ χρόνο. Θα χρειαστούν τουλάχιστον 15 χρόνια για να μπορέσει ένα νέο δάσος να αναγεννηθεί ξανά. 

Αυτός είναι και ο λόγος, ειδικά στην εποχή της κλιματικής αλλαγής όπου χρειαζόμαστε τις υπηρεσίες του δάσους τόσο πολύ, που είναι σημαντικό να εξετάσουμε και την πρόληψη. Και με αυτό δεν εννοούμε την κατασκευή δασικών δρόμων και αντιπυρικών λωρίδων, αλλά τον έλεγχο της άναρχης δόμησης.

Το ότι οι δύο μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές ξεκίνησαν από ανθρώπινη αμέλεια από κατοικίες στα όρια δασικών εκτάσεων, τονίζει με τον πλέον έντονο τρόπο την ανάγκη τροποποίησης της πολιτικής της Μεμονωμένης Κατοικίας και τον περιορισμό της γενεσιουργού αιτίας, που επιτρέπει την ανέγερση κατοικιών σχεδόν παντού, ακόμα και στα όρια δασωμένων εκτάσεων, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο πυρκαγιάς όπως φάνηκε από τις πρόσφατες πυρκαγιές. Η Γνωμοδότηση για την τροποποίηση της πολιτικής της μεμονωμένης κατοικίας έχει εκδοθεί από τα αρμόδια Τμήματα ήδη από τον Δεκέμβριο 2015 και η προτεινόμενη αλλαγή θα περιορίσει σημαντικά αυτό το φαινόμενο, αλλά δυστυχώς ακόμα περιμένει για δημοσίευση από τον Υπουργό Εσωτερικών.

Η τροποποίηση της πολιτικής της μεμονωμένης κατοικίας, σύμφωνα με την πλήρως τεκμηριωμένη Γνωμοδότηση των αρμοδίων Τμημάτων πρέπει να δημοσιευτεί άμεσα από τον Υπουργό Εσωτερικών, έτσι ώστε να περιοριστεί η άναρχη δόμηση και τα πολλαπλά προβλήματα που αυτή προκαλεί. Η προστασία των δασών και των φυσικών οικοτόπων και της ανεκτίμητης αξίας τους, δεν μπορεί να βασίζεται απλώς στην ελπίδα ότι κάποιοι άνθρωποι δεν θα φερθούν με αφελή και εγκληματικά αμελή τρόπο στην ύπαιθρο, καταστρέφοντας έτσι ανεκτίμητα κοινά αγαθά όπως το δάσος. Χρειάζεται και αυστηρή, προληπτική κυβερνητική πολιτική. Η αλλαγή του κλίματος είναι πλέον μία πραγματικότητα και τα δάση της Κύπρου θα δυσκολευτούν πολύ περισσότερο για να ανακάμψουν από ότι 40-50 χρόνια πριν, λόγω της αλλαγής του κλίματος και της ερημοποίησης. Κάποια δεν θα ανακάμψουν ποτέ. Την ίδια ώρα, τα υγιή οικοσυστήματα και τα δάση είναι πολύ σημαντικά οικοσυστήματα, αποτελούν την καλύτερη εγγύηση για να αντέξουμε και να προσαρμοστούμε στην κλιματική αλλαγή. Για αυτό τον λόγο χρειαζόμαστε μια γενναία και τολμηρή νέα ματιά στην πολιτική της προστασίας και διατήρησης των δασών.

Για ένα πιο εις βάθος απολογισμό, προτεινόμενα μέτρα αποκατάστασης και αναθεώρησης πολιτικής, παρακαλούμε κάντε κλικ εδώ.

Η φύση σε
χρειάζεται

Δώσε δύναμη στη φωνή μας. Γίνε μέλος μας και υποστήριξε το έργο μας για την προστασία των άγριων πουλιών και της φύσης της Κύπρου.


Ημερολόγιο 2019

Για το 2019 επιλέξαμε να αναδείξουμε τη Χερσόνησο Ακρωτηρίου και τη σημασία της για τα πουλιά.

Λάβετε τα νέα μας μέσω e-mail
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο


Τ.Θ. 12026
2340, Λευκωσία, Κύπρος
(+357) 22 455 072

 
Ακολουθήστε μας: