Τι θα έλεγε μια Κύπρια Γκρέτα Τούμπεργκ για τα σχέδια της Κύπρου για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης;

03 Μαρτίου 2020

Κοινοποίηση

Η κλιματική αλλαγή εύλογα ήταν το πιο πολυσυζητημένο θέμα τη χρονιά που μας πέρασε, παρόλο που θα έπρεπε να συζητιόταν εξίσου έντονα εδώ και δύο δεκαετίες. Η παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,0°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Αυτό είναι μόνο η αρχή του κόσμου στον οποίο θα ζούμε, με πολύ χειρότερες προβλέψεις για αυξανόμενες θερμοκρασίες, αύξηση της στάθμης της θάλασσας και ακραία καιρικά φαινόμενα σε ένα μέλλον όχι και τόσο μακρινό.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι με μια αύξηση της θερμοκρασίας των 2°C, το 18% των εντόμων, το 16% των φυτών και το 8% των σπονδυλωτών αναμένεται να χάσουν περισσότερο από το μισό εύρος εξάπλωσης που οι κλιματολογικές συνθήκες τους επιτρέπουν να καταλαμβάνουν. Μια μελέτη ορόσημο που πραγματοποιήθηκε το 2004 έδειξε ότι μέχρι το 2050, 15-37% από περισσότερα από 1100 ενδημικά είδη ζώων και φυτών θα οδεύσουν προς εξαφάνιση ακόμη και με μετριοπαθή σενάρια για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη βιοποικιλότητα, εάν συνυπολογίσουμε ότι το 75% της επιφάνειας της γης έχει ήδη αλλοιωθεί σημαντικά, το 66% της θάλασσας αντιμετωπίζει επιπτώσεις και περισσότερο από το 85% των υγροτόπων έχει ήδη χαθεί;

Εάν θεωρούμε ότι η Κύπρος είναι ‘υπεράνω’ της κλιματικής αλλαγής ή της απώλειας οικοτόπων, κάνουμε λάθος. Οι προβλέψεις για αυξανόμενες θερμοκρασίες και ακραίες καιρικές συνθήκες είναι ζοφερές για το νησί μας. Μέχρι το 2050 αναμένεται ότι η θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 1,3-1,9°C (σε σύγκριση με τα επίπεδα 1961-1990), ενώ ο αριθμός των ημερών με θερμοκρασίες άνω των 35°C προβλέπεται να αυξηθεί σε περισσότερες από 34 τον χρόνο στο εσωτερικό. Οι περίοδοι ξηρασίας με χαμηλή βροχόπτωση επίσης αναμένεται να γίνουν πιο συχνές.
 

© Markus Spiske 


Όσον αφορά την απώλεια οικοτόπων, η Κύπρος έχει ντροπιαστικές πρωτιές. Ήταν μια από τις τρεις χώρες με την υψηλότερη κατάληψη γης την περίοδο 2012-2018, και είχε διπλάσια πυκνότητα αυτοκινητόδρομων από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2012. Σε αυτά μπορεί να προστεθεί και ότι το Κράτος αποτυγχάνει τραγικά να προστατεύσει τις περιοχές Natura 2000, όπως κατέδειξε η προειδοποιητική επιστολή που έστειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Κύπρο τον περασμένο Νοέμβριο. Περιστασιακά, η Κύπρος εθελοτυφλεί στα ίδια της τα νομικά εργαλεία, και συχνά καταρτίζει σχέδια και εφαρμόζει πολιτικές που ανταγωνίζονται μεταξύ τους.

Μια τέτοια περίπτωση, και πολύ σχετική με τον αγώνα για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ήταν το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανανεώσιμη Ενέργεια για την περίοδο 2010-2020. Όταν η Περιβαλλοντική Αρχή αξιολόγησε το Σχέδιο αυτό σε στρατηγικό επίπεδο το 2011, είχε εκδώσει την επίσημη γνωμάτευσή της ότι υπάρχει ανάγκη κατάρτισης Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το οποίο θα λαμβάνει υπόψη όλα τα περιβαλλοντικά δεδομένα και ιδιαίτερα αυτά που αφορούν στην προστασία της φύσης, σε μια προσπάθεια περιορισμού της συγκέντρωσης έργων ΑΠΕ – αιολικά και φωτοβολταϊκα πάρκα -  σε περιοχές Natura 2000.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το συγκεκριμένο Ειδικό Πλαίσιο δεν συντάχθηκε ποτέ από τις αρμόδιες αρχές. Όμως, ο αγώνας για επίτευξη του στόχου το 13% ενέργειας να προέρχεται από ΑΠΕ μέχρι το 2020 εξακολούθησε να υφίσταται, και πολύ ορθά, αλλά συνάμα πολύ μανιασμένα. Τι συνέβη ως αποτέλεσμα;

Μόλις πέρυσι δόθηκε το πράσινο φως σε αιολικό πάρκο που θα εγκατασταθεί εντός περιοχής Natura 2000, αγνοώντας σχετική Υπουργική Απόφαση σύμφωνα με την οποία δεν επιτρέπονται αιολικά πάρκα εντός περιοχών Natura 2000. Ένα φωτοβολταϊκό πάρκο 12 MW επετράπη να προχωρήσει σε μια περιοχή ιδιαίτερα σημαντική για τον Μαυρομμάτη (Falco eleonorae) και το Μαυροφάλκονο (Falco vespertinus). Την ίδια στιγμή, τα τελευταία δυο χρόνια υποβλήθηκαν για αξιολόγηση περισσότερες από 100 αιτήσεις για φωτοβολταϊκα πάρκα, κάποια από τα οποία αφορούν έργα σε πολύτιμες γεωργικές εκτάσεις, και μερικά που επηρεάζουν περιοχές Natura 2000.



Έχουμε μάθει από τα λάθη μας; Θα υπάρξει Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ για την περίοδο 2021-2030 που να λαμβάνει υπόψη τις περιοχές Natura 2000, τις γεωργικές περιοχές με υψηλή αξία για τη φύση, τους υγρότοπους, τα υδάτινα σώματα και το τοπίο;

Δυστυχώς, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για την επόμενη δεκαετία δεν μας επιτρέπει να είμαστε υπερβολικά αισιόδοξοι. Το τελικό Εθνικό Σχέδιο προβλέπει μείωση κατά περίπου 21% στα αέρια του θερμοκηπίου (σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005) για τους κλάδους εκτός του ETS (το ETS στην Κύπρο περιλαμβάνει τρεις ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς και κάποια εργοστάσια) εάν επιτευχθούν όλα τα προβλεπόμενα μέτρα και πολιτικές. Με τον δεσμευτικό στόχο για την Κύπρο καθορισμένο στο 24% ο δρόμος ήδη οδηγεί στην αποτυχία.

Το πιο σημαντικό, και το πιο τραγικό, είναι ότι δεν υπάρχει πραγματική ένδειξη ότι η Κύπρος θα εφαρμόσει την οικοσυστημική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Το γεγονός ότι οι προστατευόμενες περιοχές μας, οι υγρότοποι μας, τα δάση μας και οι μεσογειακοί θαμνώνες αποτελούν συλλέκτες άνθρακα διαφεύγει του κρατικού σχεδιασμού για το κλίμα. Η αύξηση της ανθεκτικότητας τους με σωστή διαχείριση και αποκατάσταση ως τη φυσική λύση δεν βρίσκεται καν κοντά στην πρώτη γραμμή της μάχης της Κύπρου κατά της κλιματικής αλλαγής. Για παράδειγμα, οι αλυκές παρέχουν φυσική προστασία από καταιγίδες και πλημμύρες. Το πώς συμπεριφερόμαστε στις αλυκές μας στην Κύπρο δεν είναι μυστικό, με τη σημαντικότερη, το Ακρωτήρι, να πολιορκείται από αναπτύξεις και να μην τυγχάνει σωστής διαχείρισης.

Οι κρατικές ελλείψεις στα περιβαλλοντικά ζητήματα δεν αποτελούν νέο, δυστυχώς. Αλλά ο ρόλος μας είναι να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για το καλύτερο και να εμπλεκόμαστε σε όλα τα δυνατά επίπεδα, παρέχοντας τα σχόλιά μας για σχετικά Σχέδια και Μελέτες και συμμετέχοντας σε δημόσιες διαβουλεύσεις, με στόχο τα κακά περιβαλλοντικά νέα να γίνουν παρελθόν. Με 1 εκατομμύριο είδη να αντιμετωπίζουν ήδη εξαφάνιση, δεν έχουμε άλλη επιλογή.

Μια Κύπρια Γρκέτα Τούμπεργκ θα ήταν απογοητευμένη, αλλά θα μας έλεγε να συνεχίσουμε τον αγώνα.

Η φύση σε
χρειάζεται

Δώσε δύναμη στη φωνή μας. Γίνε μέλος μας και υποστήριξε το έργο μας για την προστασία των άγριων πουλιών και της φύσης της Κύπρου.


Υιοθέτησε ένα Γύπα

Υιοθέτησε συμβολικά ένα πουλί και βοήθησέ μας να συνεχίσουμε το έργο μας για την προστασία των πουλιών της Κύπρου και των βιοτόπων τους.

Λάβετε τα νέα μας μέσω e-mail
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο


Τ.Θ. 12026
2340, Λευκωσία, Κύπρος
(+357) 22 455 072

 
Ακολουθήστε μας: