Έργο για τα Αθρωποπούλλια: από πιλοτικό πρόγραμμα σε εθνικό σχέδιο δράσης

02 Ιουλίου 2019

Κοινοποίηση
Όλη η ανταμοιβή της σκληρής δουλειάς είναι το χαμόγελο ενός γεωργού όταν ακούει ότι στη φωλιά «του» εγκαταστάθηκε Αθρωποπούλλι. Το 2015, ξεκινήσαμε την εγκατάσταση τεχνητών φωλιών για Αθρωποπούλλια σε συνεργασία με γεωργούς και γεωργικές κοινότητες  με χρηματοδότηση από το Tasso Leventis Conservation Foundation. Στόχος του έργου είναι η μείωση της χρήσης δηλητηρίων μέσω της υιοθέτησης από τους γεωργούς μιας φυσικής μεθόδου για τον έλεγχο των τρωκτικών.

Δεν είναι μυστικό ότι σήμερα στην Κύπρο τοποθετούνται κάθε χρόνο σε κάθε κοινότητα περίπου 350 σταθμοί δηλητηρίου για τα τρωκτικά, με στόχο να μειωθούν οι ζημιές στις καλλιέργειες. Γιατί όμως συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε δηλητήρια, όταν η φύση μάς παρέχει τις λύσεις;  Στην περίπτωση αυτή, το Αθρωποπούλλι είναι η απάντηση στο πρόβλημα των τρωκτικών και στην εκτεταμένη χρήση δηλητηρίων στην ύπαιθρο.

Γιατί τα Αθρωποπούλλια
Τα Αθρωποπούλλια είναι οι τέλειοι κυνηγοί τρωκτικών! Βλέπουν πολύ καλά στο σκοτάδι όταν τα τρωκτικά είναι δραστήρια, έχουν δυνατά και μακριά πόδια και νύχια για να αρπάζουν τη λεία τους, η οξεία ακοή τους τούς επιτρέπει να εντοπίζουν την ακριβή θέση της λείας ενώ η σχεδόν αθόρυβη πτήση τους τούς επιτρέπει να ακούνε και τον παραμικρό ήχο που μπορεί να κάνει η λεία τους. Μελέτες έχουν δείξει ότι η δίαιτα ενός Αθρωποπουλλιού αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από τρωκτικά όπως ποντικούς, αρουραίους και μυγαλές. Μια οικογένεια Αθρωποπουλλιών μπορεί να καταναλώσει από 2000 έως και 6000 τρωκτικά σε ένα χρόνο. Με την τοποθέτηση τεχνητής φωλιάς σε κατάλληλη τοποθεσία και τηρώντας κάποιες βασικές αρχές, είναι σχετικά εύκολο να προσελκύσει κανείς Αθρωποπούλλι στην περιοχή. Όλα αυτά κάνουν το Αθρωποπούλλι ιδανικό εξολοθρευτή τρωκτικών και σύμμαχο του γεωργού.

Πώς δουλεύει το πρόγραμμα με τις τεχνητές φωλιές;
Η επιλογή περιοχής και τοποθεσίας για την εγκατάσταση τεχνητής φωλιάς είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για να ενταχθεί μια κοινότητα ή ένας γεωργός στο πρόγραμμα. Η ομάδα του Πτηνολογικού πρώτα διεξάγει μια επιτόπια επίσκεψη και συνομιλεί με τους γεωργούς για να ελέγξει την καταλληλόλητα μιας περιοχής. Η καταλληλόλητα εξαρτάται από περιβαλλοντικούς αλλά και ανθρωπογενείς παράγοντες, όπως, για παράδειγμα, την παρουσία τρωκτικών, τη γειτνίαση ή μη με δρόμους ταχείας κυκλοφορίας, τον γύρω βιότοπο, τον τύπο της καλλιέργειας, την χρήση ή μη τρωκτικοκτόνων σε μια συγκεκριμένη ακτίνα και άλλους παράγοντες.

Οι φωλιές τοποθετούνται πριν τον Δεκέμβρη / Ιανουάριο όταν τα Αθρωποπούλλια ξεκινούν την αναζήτηση συντρόφου και χώρου φωλιάσματος. Φυσικά, καθώς πρόκειται για άγρια πουλιά, κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι μια τεχνητή φωλιά θα γίνει αποδεκτή από Αθρωποπούλλι. Χρειάζεται υπομονή και επιμονή. Μετά την τοποθέτηση μιας φωλιάς ακολουθεί παρακολούθηση από καταρτισμένο προσωπικό του Πτηνολογικού. Η παρακολούθηση γίνεται κατά την αναπαραγωγική περίοδο, ώστε να καταγραφούν περιπτώσεις αποδοχής της φωλιάς, αριθμός νεοσσών και άλλες χρήσιμες πληροφορίες. Βασική προϋπόθεση της παρακολούθησης και ελέγχου των φωλιών είναι να μην δημιουργείται ενόχληση στα πουλιά.


Τοποθέτηση τεχνητών φωλιών από μέλη του Κυνηγετικού Συλλόγου Ύψωνα, σε μια χαρουπιά στον Ύψωνα

Ποιες είναι οι επιτυχίες του έργου μέχρι σήμερα;
Μέχρι σήμερα,  έχουμε εγκαταστήσει 57 φωλιές για Αθρωποπούλλια σε συνεργασία με 14 γεωργούς ή/και γεωργικές κοινότητες και δύο κυνηγετικούς συλλόγους. Έχουμε τοποθετήσει επίσης 13 φωλιές για Κίτσηδες, καθώς αυτό το είδος αρπακτικού μπορεί να συμπληρώσει το λαμπρό έργο του Αθρωποπουλλιού κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Από τον μέχρι τώρα έλεγχο για τη φετινή αναπαραγωγική περίοδο σε 31 φωλιές προκύπτει ότι στις έξι υπήρχε παρουσία Αθρωποπουλιού, στις δύο παρουσία Κουκουφκιάου, στις 3 παρουσία Θουπιού και σε μία παρουσία Κίτση.


Τοποθέτηση τεχνητής φωλιάς σε ένα πεύκο πάνω από μια βιολογική καλλιέργεια στις Τρεις Ελιές (αριστερά) και ο βιοπαραγωγός Χάρης Χριστοφόρου, περήφανος για τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα (δεξιά)

Εκπαίδευση, συνεργασίες και έρευνα
Η εκπαίδευση, η συνεργασία με σχετικά κυβερνητικά τμήματα και η έρευνα είναι αναπόσπαστα κομμάτια αυτού του έργου. Στα πλαίσια του έργου μαθαίνουμε στα παιδιά για το Αθρωποπούλλι και τα οφέλη των γεωργών από το πρόγραμμα, αρχίζοντας από σχολεία των συνεργαζόμενων κοινοτήτων. Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να εξετάσουν πραγματικά εμέσματα Αθρωποπουλλιών (οτιδήποτε δηλαδή δεν μπορούν να χωνέψουν τα πουλιά αυτά, όπως το τρίχωμα, τα κόκκαλα, τα δόντια και τα βγάζουν από το στόμα σε μορφή μπάλας) και να ανακαλύψουν περισσότερα για τη διατροφή αυτών των πουλιών. Παρόλο που στην αρχή ορισμένα παιδιά ήταν απρόθυμα να ασχοληθούν με αυτή τη δραστηριότητα, γρήγορα η αρχική διστακτικότητα έδωσε τη θέση της στον ενθουσιασμό των παιδιών, όταν ξεκίνησαν να σχηματίσουν τον σκελετό του τρωκτικού που έφαγε το προηγούμενο βράδυ το Αθρωποπούλλι! Ήταν μια δραστηριότητα που ούτε εμείς, ούτε τα παιδιά θα ξεχάσουμε ποτέ!


Μαθητές μελετούν τα εμέσματα Αθρωποπουλλιών

Όσο αφορά την έρευνα, στο παρόν στάδιο αναζητούμε συνεργασίες με Πανεπιστήμια και φοιτητές που θα μπορούσαν να μελετήσουν σημαντικές πτυχές του θέματος και να συνεισφέρουν με γνώση στο πρόγραμμα.

Η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας, το Τμήμα Δασών και το Τμήμα Γεωργίας επίσης τοποθετούν τεχνητές φωλιές για Αθρωποπούλλια. Για να ενισχυθεί και να βελτιωθεί ο συντονισμός της όλης προσπάθειας από τους διάφορους φορείς, αυτό το διάστημα εργαζόμαστε στα πλαίσια μιας Ομάδας Εργασίας για την ανάπτυξη ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προώθηση των Αθρωποπουλλιών ως μέθοδος ελέγχου των τρωκτικών, με την υποστήριξη του Υπουργού Γεωργίας. Αυτό το Σχέδιο Δράσης θα περιγράφει τις δράσεις που πρέπει να ληφθούν σε εθνικό επίπεδο για να ενισχυθεί ο τομέας της έρευνας, της εκπαίδευσης, της μείωσης των τρωκτικοκτόνων και της δημιουργίας ενός αγροπεριβαλλοντικού μέτρου που θα προωθήσει περαιτέρω τη μέθοδο και την υιοθέτησή της από τους γεωργούς.

Η παραγωγή τρωκτικοκτόνου δεύτερης γενιάς από το Τμήμα Γεωργίας μειώθηκε κατά 50% περίπου τα τελευταία 6 χρόνια. Κοιτάζοντας μπροστά, στόχος μας είναι η περαιτέρω μείωση στην παραγωγή και χρήση τρωκτικοκτόνων που είναι επιβλαβή για την άγρια ζωή στο απόλυτα απαραίτητο και να επωφεληθούν ακόμη περισσότεροι γεωργοί από αυτή τη μέθοδο.

Η μέθοδος χρήσης του Αθρωποπουλλιού ως βιολογικός τρόπος ελέγχου των τρωκτικών είναι διαδεδομένη σε διάφορες χώρες. Το Ισραήλ, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί αυτή τη μέθοδο από τη δεκαετία του 80 και έχει καταφέρει να μειώσει τη χρήση δηλητηριών κατά 80% από το 2006. Το έργο του Πτηνολογικού για τα Αθρωποπούλλια έχει αναπτυχθεί βασισμένο στην τεχνογνωσία και στην υποστήριξη από το Ισραήλ, το Πανεπιστήμιο της Λωζάνης και της Ελλάδας.

Για να μάθετε περισσότερα για το έργο μπορείτε να επισκεφθείτε https://birdlifecyprus.org/barn-owl-project-gr.

Η φύση σε
χρειάζεται

Δώσε δύναμη στη φωνή μας. Γίνε μέλος μας και υποστήριξε το έργο μας για την προστασία των άγριων πουλιών και της φύσης της Κύπρου.


Ημερολόγιο 2019

Για το 2019 επιλέξαμε να αναδείξουμε τη Χερσόνησο Ακρωτηρίου και τη σημασία της για τα πουλιά.

Λάβετε τα νέα μας μέσω e-mail
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο


Τ.Θ. 12026
2340, Λευκωσία, Κύπρος
(+357) 22 455 072

 
Ακολουθήστε μας: