Κρίση στη Χερσόνησο Ακρωτηρίου;

31 Ιουλίου 2018

Πόσοι από εμάς έχουν εξερευνήσει αυτήν την περιοχή, τις φυσικές, πολιτιστικές και παραδοσιακές της πτυχές; Και γιατί ανησυχούμε σήμερα για τη διατήρησή της;

Μια από τις σημαντικότερες περιοχές για τα πουλιά στην Κύπρο είναι η Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (ΣΠΠ) Χερσόνησος Ακρωτήριου-Γκρεμνοί Επισκοπής, στο νότιο άκρο του νησιού και εντός των Βρετανικών Βάσεων. Αυτή η εκτεταμένη περιοχή περιλαμβάνει το μεγαλύτερο σύμπλεγμα υγροτόπων στο νησί, καθώς και ένα μωσαϊκό από παράκτιους θαμνώνες, αμμοθίνες, αγροτικές περιοχές και εντυπωσιακούς παραθαλάσσιους γκρεμνούς, τα οποία δημιουργούν ένα μοναδικό και πολυσύνθετο τοπίο. Είναι πράγματι μία από τις πιο πλούσιες σε είδη περιοχές του νησιού, σημαντική τόσο για τα πουλιά όσο και για άλλα είδη άγριας ζωής. Αν και είναι ένας κορυφαίος προορισμός για κάθε λάτρη της φύσης, πόσοι όμως από εμάς έχουν εξερευνήσει αυτήν την περιοχή, τις φυσικές, πολιτιστικές και παραδοσιακές της πτυχές; Και γιατί ο ανησυχούμε σήμερα για τη διατήρησή της;
 
Τι διακυβεύεται στη ΣΠΠ  Χερσόνησος Ακρωτηρίου - Γκρεμνοί Επισκοπής;

Η περιοχή αυτή είναι ένα μωσαϊκό οικοτόπων. Η εποχιακή αλυκή Ακρωτηρίου, η οποία βρίσκεται στο κέντρο της χερσονήσου, είναι μέρος ενός ευρύτερου υδάτινου συστήματος με αρκετούς φυσικούς οικότοπους αλμυρού και γλυκού νερού όπως τα λιβάδια Ζακακίου και Ακρωτηρίου, η περιοχή Mερρά καθώς και η Δεσποτική λίμνη. Οι αλυκές και τα υφάλμυρα έλη αποτελούν τον σπανιότερο τύπο υγροτόπου, αποτελώντας μόνο το περίπου 0,5% της συνολικής παγκόσμιας επιφάνειας υγροτόπων. Είναι για αυτό το λόγο που το σύμπλεγμα υγροτόπων Ακρωτηρίου έχει χαρακτηριστεί ως υγρότοπος Ramsar από το 2003, αναγνωρίζοντάς τον ως ένα υγρότοπο διεθνούς σημασίας.
 
Αυτή η περιοχή αποτελεί τον σημαντικότερο υγρότοπο στην Κύπρο όπου έχουν καταγραφεί 300 είδη πουλιών. Λόγω της ποικιλομορφίας και της έκτασής της, εδώ βρίσκουν καταφύγιο μεγάλοι αριθμοί υδρόβιων πουλιών τον χειμώνα και την άνοιξη, ενώ σημαντικοί πληθυσμοί πουλιών βρίσκουν εδώ χώρους για να φωλιάσουν. Μέχρι και 20.000 πουλιά μπορούν να συγκεντρωθούν στην Αλυκή Ακρωτήριου ανά πάσα στιγμή, συμπεριλαμβανομένων παγκοσμίως σημαντικών αριθμών από Φλαμίνγκο Phoenicopterus roseus και Νερομπεκάτσες Numenius arquata. Επιπλέον, είναι η καλύτερη τοποθεσία στην Ευρώπη για να δει κάποιος Νυφογερανoύς Grus virgo στα τέλη Αυγούστου, όπου συνηθίζουν να περνούν τη νύχτα στην αλυκή πριν αναχωρήσουν το επόμενο πρωινό χρησιμοποιώντας τις θερμές αέριες μάζες. Και φυσικά κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τους Λευκούς Πελαργούς Ciconia ciconia, που επισκέπτονται την περιοχή κατά την αποδημία από τον Μάρτιο μέχρι τον Μάιο και από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο. Tο 2012 καταγράφηκε ένα από τα μεγαλύτερα κοπάδια Λευκών Πελαργών που παρατηρήθηκε ποτέ στην Κύπρο, με περίπου 2.600 πουλιά!

Στους Γκρεμνούς Επισκοπής βρίσκεται η σημαντικότερη και μεγαλύτερη αποικία Γυπών στο νησί © Έλενα Μαρκιτανή
 
Περιττό να αναφέρουμε ότι η χερσόνησος είναι σημαντική για τα είδη που φωλιάζουν εδώ, τοπικά και μεταναστευτικά, συμπεριλαμβανομένης και της Παγκοσμίως Απειλούμενης  Βαλτόπαπιας Aythya nyroca, ενώ στους Γκρεμνούς Επισκοπής και Ακρωτηρίου φωλιάζουν Μαυρομμάτες Falco eleonorae και Ζάνοι Falco peregrinus. Στους Γκρεμνούς Επισκοπής φωλιάζει επίσης η σημαντικότερη και μεγαλύτερη αποικία Γυπών Gyps fulvus στο νησί. Συνάμα, η περιοχή είναι περιοχή συγκέντρωσης αρπακτικών ιδιαίτερα το φθινόπωρο, καθώς πάνω από 3.000 αρπακτικά περνούν από την περιοχή, με μικρούς αλλά παγκοσμίως σημαντικούς αριθμούς Ασπρόγυπα Neophron percnopterus, Ασπροσιάχινου Circus macrourus και Στεποζάνου Falco cherrug, καθώς και μεγαλύτερα κοπάδια από Μαυροφάλκονα Falco Vespertinus.

Βαλτόπαπια © Albert Stoecker 
 
Φυσικά, η σημαντικότητα αυτής της περιοχής δεν περιορίζεται μόνο στα πουλιά. Οικότοποι προτεραιότητας όπως τα λιβάδια της Ποσειδώνιας - λιβάδια που σχηματίζονται από το θαλάσσιο είδος Posidonia oceanica – ευδοκιμούν εδώ και αποτελούν μια σημαντική πηγή τροφής για τις θαλάσσιες χελώνες. Στα δυτικά της χερσονήσου φωλιάζουν δύο είδη θαλάσσιας χελώνας: η Ευάλωτη Χελώνα Καρέτα Caretta Caretta και η Απειλούμενη Πράσινη Χελώνα Chelonia mydas. Οι μερικώς βυθισμένες θαλάσσιες σπηλιές στους Γκρεμνούς Ακρωτηρίου παρέχουν ένα από τα τελευταία εναπομείναντα καταφύγια αναπαραγωγής της Απειλούμενης Μεσογειακής Φώκιας Monachus monachus στο νησί, καθώς επίσης και σημαντικές τοποθεσίες για είδη νυχτερίδων. Και όσο για την χλωρίδα, όπως θα ανέμενε κανείς σε ένα τέτοιο μωσαϊκό οικοτόπων, η περιοχή περιλαμβάνει ένα από τα μεγαλύτερα, πιο παρθένα και οικολογικά πολύπλοκα παράκτια οικοσυστήματα της Κύπρου. Στην περιοχή κυριαρχούν πολλά από τα απειλούμενα φυτά της Κύπρου, ενώ περισσότερα από 800 τοπικά φυτά εντοπίζονται στη χερσόνησο, φτάνοντας το 40% περίπου όλων των ειδών φυτών που απαντούν στο νησί!
 
Αυτή η περιοχή δεν είναι μόνο πλούσια σε φυσική ομορφιά, αλλά και σε ιστορία, παράδοση και πολιτισμό. Οι πολυάριθμοι αρχαιολογικοί χώροι, όπως η αρχαία πόλη Κουρίου και το Κάστρο Κολοσσίου, τα διάφορα παρεκκλήσια και οι εκκλησίες, καθώς και η παράδοση της καλαθοπλεκτικής, η οποία εξασκείται στο χωριό Ακρωτήρι, προσφέρουν στον κάθε επισκέπτη πληθώρα επιλογών εξερεύνησης της περιοχής.
 
Και τότε γιατί απειλείται αυτή η μοναδική περιοχή;
 
Αυτή η περιοχήείναι μια από τις καλύτερες περιοχές της Κύπρου για πτηνοπαρατηρητές και φυσιολάτρεις, αφού μπορεί να ‘ανταγωνιστεί’ τις Χερσονήσους του Ακάμα και της Καρπασίας. Επομένως, λογικά, θα περίμενε κανείς ότι αυτή η περιοχή θα είχε ένα αυστηρό καθεστώς προστασίας και θα γινόταν σωστή διαχείριση για τη διατήρηση της πλούσιας βιοποικιλότητάς της, ενώ παράλληλα θα γινόταν προώθηση της φύσης της περιοχής τόσο σε τουρίστες όσο και ντόπιους. Δυστυχώς, όχι μόνο δεν διαχειρίζεται όπως θα έπρεπε, αλλά τώρα κινδυνεύει να υποβαθμιστεί.
 
Οι μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζει η περιοχή είναι η απώλεια και ο κατακερματισμός των οικοτόπων της, ως αποτέλεσμα των πιέσεων για ανάπτυξη συμπεριλαμβανομένων τουριστικών αναπτύξεων, δρόμων, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πολλών άλλων. Η πιο πρόσφατη απειλή για αυτήν την περιοχή είναι η τεράστια ανάπτυξη του καζίνο στο Ζακάκι που πρόκειται να κτιστεί στα βορειοανατολικά της χερσονήσου. Δυστυχώς, αυτή η ανάπτυξη προχωράει με γοργούς ρυθμούς και με τις «ευλογίες» της Κυπριακής Κυβέρνησης, χωρίς να έχει γίνει η σωστή εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον και την άγρια ζωή.
 
Αυτός ο ξέφρενος αγώνας ανάπτυξης είναι πολύ ανησυχητικός. Δίπλα στο καζίνο έχει εγκριθεί η ανάπτυξη ενός θέρετρου γκολφ, στα νότια υπάρχουν προτάσεις της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου για την κατασκευή του μεγαλύτερου φωτοβολταϊκού πάρκου 20MW στην Κύπρο, ενώ στα ανατολικά, τα εστιατόρια κατά μήκος της παραλίας Lady's Mile συνεχώς επεκτείνουν παράνομα τους χώρους στάθμευσής τους καταστρέφοντας τους παράκτιους αμμόλοφους αλλά και μέρος του υγροτόπου όπου φωλιάζουν σημαντικά είδη παρυδάτιων πουλιών όπως το Νανοπλουμίδι. Άλλες απειλές που αντιμετωπίζει η περιοχή είναι η ενόχληση από επισκέπτες (πεζοπορία, περπάτημα σκύλων, οχήματα), η οδήγηση off-road και περιστασιακού ράλι, η θήρευση από άγριες γάτες, αδέσποτους σκύλους και φυσικούς θηρευτές, η λαθροθηρία και η παγίδευση, η εκτεταμένη εγκατάσταση κεραιών και υποστηρικτικά συρματόσχοινα (αποτελούν κίνδυνο σύγκρουσης τόσο για τα μεταναστευτικά όσο και για τα πουλιά που αναπαράγονται) και η παράνομη απόρριψη απορριμμάτων.
 
Πέρα από όλα αυτά, υπάρχει και η συμφωνία για την ανάπτυξη γης εκτός στρατιωτικών περιοχών των Βρετανικών Βάσεων, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του  Ηνωμένου Βασιλείου τον Ιανουάριο 2014, η οποία προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Η πολιτική συζήτηση για την οριστικοποίηση αυτής της συμφωνίας, η οποία αφορά αλλαγές στους κανονισμούς του χωροταξικού σχεδιασμού στις περιοχές των Βάσεων, εξακολουθεί να είναι υπό εξέλιξη. Επομένως, δεν αποτελεί υπερβολή να πει κανείς ότι η προστασία και η διατήρηση ή η καταστροφή και η υποβάθμιση της Χερσονήσου Ακρωτήριου είναι άμεσα συνδεδεμένη με το αποτέλεσμα αυτής της συμφωνίας και τις τυχόν αλλαγές των πολεοδομικών ζωνών και χρήσεων που θα προταθούν.
 
Για μας, η προστασία και η σωστή διαχείριση αυτής της περιοχής αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα και παρακολουθούμε στενά κάθε εξέλιξη, ασκώντας πιέσεις στις αρμόδιες υπηρεσίες και τους πολιτικούς, έτσι ώστε να προστατευθεί η πολύτιμη φυσική περιοχή της Χερσονήσου Ακρωτηρίου, όχι μόνο για τώρα αλλά και για τις επερχόμενες γενιές.
 

Η φύση σε
χρειάζεται

Δώσε δύναμη στη φωνή μας. Γίνε μέλος μας και υποστήριξε το έργο μας για την προστασία των άγριων πουλιών και της φύσης της Κύπρου.


Ημερολόγιο 2019

Για το 2019 επιλέξαμε να αναδείξουμε τη Χερσόνησο Ακρωτηρίου και τη σημασία της για τα πουλιά.

Λάβετε τα νέα μας μέσω e-mail
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο


Τ.Θ. 12026
2340, Λευκωσία, Κύπρος
(+357) 22 455 072

 
Ακολουθήστε μας: