Σχεδόν τα μισά είδη μεταναστευτικών πουλιών στον κόσμο βρίσκονται σε μείωση, σύμφωνα με τη νέα έκθεση State of the World’s Birds 2026 της BirdLife International, η οποία παρουσιάστηκε σήμερα στο Global Flyways Summit στο Ναϊρόμπι της Κένυας.

Για πρώτη φορά, η έκθεση, η οποία δημοσιεύεται κάθε τέσσερα χρόνια, είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στα μεταναστευτικά πουλιά και στις μεταναστευτικές διαδρομές από τις οποίες εξαρτώνται.

Τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία και για την Κύπρο. Η γεωγραφική θέση του νησιού στην Ανατολική Μεσόγειο το καθιστά σημαντικό σταθμό για μεταναστευτικά πουλιά που κινούνται κάθε άνοιξη και φθινόπωρο μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Υγρότοποι, παράκτιες περιοχές, γεωργικά τοπία και άλλοι φυσικοί βιότοποι της Κύπρου αποτελούν κρίσιμους χώρους ξεκούρασης και ανεφοδιασμού κατά τη διάρκεια αυτών των απαιτητικών ταξιδιών.

Σύμφωνα με τη νέα έκθεση:

• το 45% των ειδών μεταναστευτικών πουλιών παρουσιάζει μείωση του πληθυσμού του,
• ένα στα εννέα είδη απειλείται με εξαφάνιση,
• ιδιαίτερα σοβαρή είναι η κατάσταση για είδη που εξαρτώνται από θαλάσσια οικοσυστήματα, δάση και παράκτιους υγροτόπους, με τα θαλασσοπούλια και τα παρυδάτια πουλιά να συγκαταλέγονται στις πιο απειλούμενες ομάδες.

Οι βασικές αιτίες της μείωσης είναι γνωστές και συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με ανθρώπινες δραστηριότητες: η απώλεια και υποβάθμιση των οικοτόπων, η εντατικοποίηση της γεωργίας, η κλιματική αλλαγή, τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη και η μη βιώσιμη ή παράνομη θανάτωση πουλιών.

Ταυτόχρονα, όμως, η έκθεση καταδεικνύει ότι η στοχευμένη δράση για τη φύση μπορεί να αντιστρέψει αυτές τις τάσεις, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται συντονισμένα σε ολόκληρη τη μεταναστευτική διαδρομή ενός είδους και όχι αποσπασματικά σε μεμονωμένες περιοχές ή χώρες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ασπρόγυπας, είδος που περνά από την Κύπρο κατά τη μετανάστευση, για τον οποίο η συντονισμένη δράση σε πολλές χώρες συνέβαλε στην ανάσχεση της μείωσης του αναπαραγόμενου πληθυσμού στα Βαλκάνια.

Μια μεταναστευτική διαδρομή δεν είναι απλώς μια γραμμή στον χάρτη. Είναι ένα δίκτυο περιοχών που χρησιμοποιούν τα πουλιά σε διαφορετικές φάσεις του ταξιδιού τους: τόποι αναπαραγωγής, περιοχές όπου σταματούν για τροφή και ξεκούραση και τόποι διαχείμασης. Εάν χαθεί ένας κρίσιμος κρίκος αυτής της αλυσίδας, οι επιπτώσεις μπορεί να γίνουν αισθητές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την προστασία των περιοχών που χρησιμοποιούν τα μεταναστευτικά πουλιά στην Κύπρο. Η διατήρηση και σωστή διαχείριση υγροτόπων όπως το Ακρωτήρι, αλλά και άλλων σημαντικών φυσικών περιοχών του νησιού, δεν αφορά μόνο την κυπριακή βιοποικιλότητα. Αποτελεί μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης διεθνούς προσπάθειας για τη διατήρηση μεταναστευτικών πληθυσμών που συνδέουν χώρες και ηπείρους.

Στο πλαίσιο του Global Flyways Summit, κυβερνήσεις, επιστήμονες, οργανώσεις προστασίας της φύσης και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί υπέγραψαν τη Διακήρυξη του Ναϊρόμπι για τις Μεταναστευτικές Διαδρομές (Nairobi Flyways Declaration).

Η Διακήρυξη αναγνωρίζει ότι τα μεταναστευτικά πουλιά δεν γνωρίζουν σύνορα και ότι η προστασία τους απαιτεί συντονισμένη δράση μεταξύ χωρών, φορέων και διαφορετικών τομέων.

Παράλληλα, αναπτυξιακές τράπεζες και διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί κινητοποιούν πλέον δισεκατομμύρια δολάρια για την προστασία και αποκατάσταση κρίσιμων οικοσυστημάτων κατά μήκος μεγάλων μεταναστευτικών διαδρομών στην Αφρική, την Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική.

Για μια χώρα όπως η Κύπρος, που βρίσκεται κατά μήκος της μεγαλύτερης μεταναστευτικής διαδρομής στον κόσμο, το μήνυμα της νέας έκθεσης είναι ιδιαίτερα επίκαιρο: η επιβίωση των μεταναστευτικών πουλιών εξαρτάται από το αν θα συνεχίσουν να βρίσκουν ασφαλή μέρη για να ξεκουράζονται και να τρέφονται σε κάθε στάδιο του ταξιδιού τους.

Η προστασία αυτών των περιοχών στην Κύπρο είναι ο δικός μας κρίκος σε μια αλυσίδα που εκτείνεται σε ολόκληρες ηπείρους.