Το καλοκαίρι στην Κύπρο μπορεί να είναι απαιτητικό τόσο για τους ανθρώπους όσο και για την άγρια ζωή. Καθώς οι θερμοκρασίες ξεπερνούν συχνά τους 40°C και οι καύσωνες γίνονται ολοένα συχνότεροι, τα πουλιά καλούνται να αντιμετωπίσουν την πρόκληση της υπερβολικής ζέστης, ενώ παράλληλα πρέπει να βρίσκουν τροφή και νερό για να επιβιώσουν.

Ευτυχώς, τα πουλιά έχουν αναπτύξει εντυπωσιακούς τρόπους για να αντεπεξέρχονται στις υψηλές θερμοκρασίες. Σε αντίθεση με τους ανθρώπους, δεν μπορούν να ιδρώσουν, γι’ αυτό βασίζονται σε έναν συνδυασμό συμπεριφορικών και φυσιολογικών προσαρμογών για να αποφεύγουν την υπερθέρμανση.

Πώς δροσίζονται τα πουλιά;

Ένας από τους απλούστερους τρόπους με τους οποίους τα πουλιά αντιμετωπίζουν τη ζέστη είναι να αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας. Πολλά είδη αναζητούν καταφύγιο σε πυκνή βλάστηση, κάτω από δέντρα ή σε άλλα σκιερά σημεία, ενώ γίνονται πιο δραστήρια νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα, όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη.

Ίσως έχετε παρατηρήσει πουλιά να κάθονται με το ράμφος ανοιχτό κατά τη διάρκεια των πολύ ζεστών ημερών. Πρόκειται συνήθως για έναν φυσιολογικό μηχανισμό δροσισμού, καθώς μέσω του λαχανιάσματος αποβάλλουν θερμότητα από το σώμα τους. Ορισμένα είδη, όπως οι ερωδιοί και οι κορμοράνοι, χρησιμοποιούν επίσης μια πιο αποτελεσματική τεχνική γνωστή ως gular fluttering, δηλαδή γρήγορες δονήσεις των μυών του λαιμού που βοηθούν στην απώλεια θερμότητας.

Το νερό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα. Τα πουλιά πίνουν συχνότερα και συχνά κάνουν μπάνιο για να δροσιστούν. Τα βρεγμένα φτερά συμβάλλουν στη μείωση της θερμοκρασίας του σώματος μέσω της εξάτμισης, γι’ αυτό η πρόσβαση σε καθαρό νερό είναι ζωτικής σημασίας, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές όπου οι φυσικές πηγές νερού μπορεί να είναι περιορισμένες.

Όταν η ζέστη γίνεται επικίνδυνη

Παρόλο που τα ενήλικα πουλιά είναι γενικά καλά προσαρμοσμένα στις υψηλές θερμοκρασίες, οι παρατεταμένοι καύσωνες εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή πρόκληση. Η ακραία ζέστη αυξάνει τον κίνδυνο αφυδάτωσης, μπορεί να επηρεάσει την αναπαραγωγική επιτυχία και να μειώσει τη διαθεσιμότητα τροφής.

Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα νεαρά πουλιά. Φωλιές που βρίσκονται κάτω από κεραμίδια, στέγες ή μπαλκόνια μπορούν να αναπτύξουν θερμοκρασίες πολύ υψηλότερες από αυτές του περιβάλλοντος. Κατά τη διάρκεια έντονων καυσώνων, οι νεοσσοί ενδέχεται να εγκαταλείψουν πρόωρα τη φωλιά στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τη ζέστη, παρόλο που δεν είναι ακόμη έτοιμοι να πετάξουν.

Αν βρείτε ένα νεαρό πουλί στο έδαφος, παρατηρήστε το πρώτα από απόσταση. Πολλά νεαρά πουλιά περνούν φυσιολογικά λίγες ημέρες εκτός φωλιάς, ενώ μαθαίνουν να πετούν και συνεχίζουν να τρέφονται από τους γονείς τους. Αν όμως φαίνεται αδύναμο, λαχανιάζει έντονα, δεν μπορεί να σταθεί όρθιο ή βρίσκεται εκτεθειμένο στον ήλιο, μπορείτε να το μετακινήσετε προσεκτικά σε ένα κοντινό σκιερό και ασφαλές σημείο. Αν είναι πολύ μικρό και η φωλιά είναι προσβάσιμη, μπορείτε να το τοποθετήσετε ξανά στη φωλιά (οι γονείς δεν θα εγκαταλείψουν τους νεοσσούς επειδή τους άγγιξε άνθρωπος).

Αν το πουλί φαίνεται τραυματισμένο, σοβαρά αφυδατωμένο ή σε εμφανή δυσφορία, επικοινωνήστε με το BirdLife Cyprus ή με την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας για συμβουλές.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε;

Μερικές απλές ενέργειες μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά κατά τους πιο ζεστούς μήνες του χρόνου:

• Τοποθετήστε ένα ρηχό δοχείο ή μια ποτίστρα με καθαρό νερό σε σκιερό σημείο.
• Αλλάζετε και καθαρίζετε τακτικά το νερό για να αποφεύγεται η εξάπλωση ασθενειών.
• Φυτέψτε και διατηρήστε αυτοφυή δέντρα και θάμνους που προσφέρουν σκιά και καταφύγιο.
• Αποφύγετε την ενόχληση ενεργών φωλιών, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια καυσώνων.
• Κρατήστε τις γάτες μέσα στο σπίτι όπου είναι δυνατόν, ειδικά όταν τα νεαρά πουλιά εγκαταλείπουν τις φωλιές τους.

Καθώς η κλιματική αλλαγή φέρνει ολοένα συχνότερους και εντονότερους καύσωνες στη Μεσόγειο, τα πουλιά αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις. Προσφέροντας νερό, σκιά και ασφαλείς χώρους, μπορούμε όλοι να συμβάλουμε ώστε τα πουλιά της Κύπρου να ανταπεξέλθουν στις δύσκολες συνθήκες του καλοκαιριού.